ورق استیل 310S: تفاوتها، مشخصات فنی و کاربردهای صنعتی در ایران-قیمت ورق استیل
ورق استیل 310s
استیل 310S: کاربردها در صنایع ایران-این فولاد آلیاژی به دلیل خواص منحصربهفرد خود در دماهای بالا، کاربردهای گستردهای در صنایع مختلف ایران دارد.
مقدمه
استیل 310S (AISI 310S / UNS S31008) یکی از مهمترین گریدهای فولاد زنگنزن آستنیتی نسوز است. که با ترکیب شیمیایی ۲۵ درصد کروم و ۲۰ درصد نیکل، مقاومت استثنایی در برابر اکسیداسیون و خوردگی. در دماهای بالا از خود نشان میدهد . این آلیاژ به عنوان نسخه کمکربن استیل 310 (AISI 310) توسعه یافته است. و تفاوت اساسی آن با گرید 310، میزان کربن پایینتر (≤۰.۰۸٪ در مقابل ≤۰.۲۵٪) میباشد که باعث بهبود مقاومت در برابر حساسشدگی (Sensitization). و تردی در حین سرویس در دماهای بالا میشود .
در صنایع ایران، به ویژه در بخشهای نفت، گاز، پتروشیمی، کورهسازی و صنایع حرارتی، استیل 310S به دلیل خواص منحصربهفرد خود کاربرد گستردهای یافته است. در این مقاله، ضمن بررسی دقیق تفاوتهای این گرید با استیل 310، مشخصات فنی، استانداردها. ابعاد و اشکال موجود و کاربردهای آن در صنایع ایران را با استناد به منابع معتبر بینالمللی و داخلی شرح خواهیم داد.
تفاوت استیل 310 و استیل 310S
ترکیب شیمیایی
مهمترین تفاوت استیل 310 و 310S در میزان کربن آنهاست. بر اساس دادههای فنی منتشر شده:
استیل 310 (AISI 310 / UNS S31000) دارای ترکیب شیمیایی زیر است :
- کربن (C): ≤ ۰.۲۵٪
- سیلیسیم (Si): ≤ ۱.۵۰٪
- منگنز (Mn): ≤ ۲.۰۰٪
- کروم (Cr): ۲۴.۰ – ۲۶.۰٪
- نیکل (Ni): ۱۹.۰ – ۲۲.۰٪
- فسفر (P): ≤ ۰.۰۴۵٪
- گوگرد (S): ≤ ۰.۰۳۰٪
استیل 310S (AISI 310S / UNS S31008) دارای ترکیب شیمیایی زیر است :
- کربن (C): ≤ ۰.۰۸٪
- سیلیسیم (Si): ≤ ۱.۵۰٪
- منگنز (Mn): ≤ ۲.۰۰٪
- کروم (Cr): ۲۴.۰ – ۲۶.۰٪
- نیکل (Ni): ۱۹.۰ – ۲۲.۰٪
- فسفر (P): ≤ ۰.۰۴۵٪
- گوگرد (S): ≤ ۰.۰۳۰٪
تفاوتهای متالورژیکی و عملکردی
کربن پایینتر در استیل 310S مزایای قابل توجهی ایجاد میکند:
- مقاومت به حساسشدگی: کربن پایین از تشکیل کاربید کروم در مرز دانهها جلوگیری کرده و خطر خوردگی بیندانهای را کاهش میدهد . و این ویژگی به ویژه در کاربردهای دمای بالا که آلیاژ برای مدت طولانی در محدوده دمایی ۴۲۵-۸۶۰ درجه سانتیگراد قرار میگیرد، حیاتی است.
- مقاومت به تردی: استیل 310S در مقایسه با 310، مقاومت بیشتری در برابر تشکیل فاز سیگما (Sigma Phase) و تردی ناشی از آن دارد .
- دمای حداکثر سرویس: استیل 310S قابلیت استفاده در دمای پیوسته تا ۱۱۵۰ درجه سانتیگراد و حداکثر تا ۱۲۰۰ درجه سانتیگراد را دارد .
- چقرمگی بهتر: به دلیل کاهش کاربیدهای مرزدانهای، استیل 310S چقرمگی بالاتری در دمای محیط و دماهای بالا دارد .
با این حال، استیل 310 به دلیل کربن بالاتر، استحکام خزشی (Creep Strength) بهتری در دماهای بسیار بالا دارد. اما این مزیت با خطر تردی و خوردگی بیندانهای همراه است .
مشخصات فنی استیل 310S
خواص مکانیکی
بر اساس استاندارد ASTM A240 و دادههای فنی معتبر، خواص مکانیکی استیل 310S در شرایط آنیل شده به شرح زیر است :
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| استحکام کششی نهایی (Tensile Strength) | ≥ ۵۲۰ مگاپاسکال |
| استحکام تسلیم (۰.۲٪ Yield Strength) | ≥ ۲۰۵ مگاپاسکال |
| درصد ازدیاد طول (Elongation) | ≥ ۴۰٪ |
| سختی برینل (Brinell Hardness) | ≤ ۲۱۷ HB |
| سختی راکول (Rockwell Hardness) | ≤ ۹۵ HRB |
| مدول الاستیسیته | ۲۰۰ گیگاپاسکال |
ورق استیل 310s
خواص فیزیکی
خواص فیزیکی استیل 310S در جدول زیر خلاصه شده است :
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| چگالی (Density) | ۷.۹ – ۸.۰ g/cm³ |
| نقطه ذوب (Melting Point) | ۱۴۰۰-۱۴۵۰ درجه سانتیگراد |
| ضریب انبساط حرارتی (Thermal Expansion) | ۱۵.۹ µm/mK (۰-۱۰۰°C) |
| رسانایی حرارتی (Thermal Conductivity) | ۱۳.۸ – ۱۴.۲ W/m.K |
| مقاومت الکتریکی (Electrical Resistivity) | ۰.۷۸ – ۰.۹۴ µΩ.m |
| نفوذپذیری مغناطیسی | ~۱.۰۰۸ (غیرمغناطیسی در حالت آنیل) |
مقاومت حرارتی
مهمترین ویژگی استیل 310S مقاومت عالی آن در برابر اکسیداسیون در دماهای بالاست :
- دمای سرویس پیوسته (Continuous Service): تا ۱۱۵۰ درجه سانتیگراد
- دمای سرویس متناوب (Intermittent Service): تا ۱۰۴۰ درجه سانتیگراد
- حداکثر دمای قابل تحمل: ۱۲۰۰ درجه سانتیگراد
این آلیاژ به دلیل تشکیل لایه محافظ اکسید کروم (Cr₂O₃) بر سطح، مقاومت عالی در برابر اکسیداسیون. کربوریزاسیون و سولفیداسیون در دماهای بالا از خود نشان میدهد .
استانداردهای مرتبط با استیل 310S
استیل 310S با استانداردهای بینالمللی متعددی تطابق دارد :
| استاندارد | کشور/منطقه | نام گرید |
|---|---|---|
| AISI | آمریکا | 310S |
| UNS | آمریکا | S31008 |
| ASTM | آمریکا | A240, A276, A312 |
| ASME | آمریکا | SA240 |
| AMS | آمریکا | 5521 |
| EN | اروپا | 1.4845 (X8CrNi25-21) |
| DIN | آلمان | 1.4845 |
| JIS | ژاپن | SUS 310S |
| GB | چین | 06Cr25Ni20 / 0Cr25Ni20 |
ابعاد و اشکال موجود استیل 310S در بازار
استیل 310S در اشکال و ابعاد متنوعی برای کاربردهای مختلف صنعتی عرضه میشود:
ورق (Sheet & Plate)
بر اساس دادههای فنی شرکتهای معتبر، ورق استیل 310S در محدوده ابعادی زیر قابل تأمین است :
- ورق نازک (Sheet): ضخامت ۰.۶ تا ۸ میلیمتر با عرض ۱۰۰۰-۱۲۵۰ میلیمتر
- ورق ضخیم (Plate): ضخامت ۹ تا ۵۰ میلیمتر با عرض ۱۰۰۰-۱۵۰۰ میلیمتر
- ابعاد استاندارد: ۱۲۵۰×۲۵۰۰ میلیمتر، ۱۵۰۰×۳۰۰۰ میلیمتر، ۲۰۰۰×۶۰۰۰ میلیمتر
- طولهای رایج: ۲۰۰۰، ۲۴۴۰، ۳۰۰۰، ۵۸۰۰، ۶۰۰۰ میلیمتر
پرداختهای سطحی موجود :
- نورد گرم (Hot Rolled): NR1، 1D
- نورد سرد (Cold Rolled): 2B، BA، 2D
- پرداخت ویژه: NO.4 (برس خورده)، 8K (آینهای)، HL (Hairline)
کلاف (Coil)
کلاف استیل 310S در ضخامتهای ۲.۵ تا ۱۰ میلیمتر و عرض ۶۱۰ تا ۲۰۰۰ میلیمتر عرضه میشود .
سایر اشکال
- میلگرد (Round Bar): در قطرهای مختلف
- لوله (Tube/Pipe): بدون درز و درزدار
- مقاطع خاص: تیرآهن، نبشی، ناودانی
- ورقهای آجدار برای کفپوشهای صنعتی
- قطعات فورج شده (Forgings)
- سیم جوش (Welding Wire): گرید 310S برای جوشکاری
کاربردهای استیل 310S در صنایع ایران
استیل 310S به دلیل خواص منحصربهفرد خود در دماهای بالا، کاربردهای گستردهای در صنایع مختلف ایران دارد. در این بخش، مهمترین کاربردهای این گرید بر اساس مستندات فنی معتبر بررسی میشود.
۱. صنایع کورهسازی و عملیات حرارتی
مهمترین و گستردهترین کاربرد استیل 310S در ایران، صنایع کورهسازی و عملیات حرارتی است. و این آلیاژ به دلیل مقاومت عالی به اکسیداسیون تا ۱۱۵۰ درجه سانتیگراد، برای ساخت قطعات زیر استفاده میشود :
ورق استیل 310s
- قطعات داخلی کورهها: قطعات نسوز، نگهدارندههای عایق (Refractory Anchors)، و کفپوشهای نسوز
- قطعات مشعل (Burner Parts): نازلهای مشعل، و محفظههای احتراق (Combustion Chambers)
- تسمههای کوره (Conveyor Belts): برای انتقال مواد در کورههای عملیات حرارتی
- غلتکهای کوره (Rollers): در کورههای نورد و عملیات حرارتی
- پوششهای داخلی کوره (Retorts & Muffles): برای ایجاد اتمسفر کنترلشده
- فیکسچرها و بستهای نسوز: برای نگهداری قطعات در حین عملیات حرارتی
- لولههای تابشی (Radiant Tubes): در کورههای تابشی
۲. صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
ایران به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت و گاز جهان، مصرف قابل توجهی از استیل 310S در این بخش دارد :
- مبدلهای حرارتی دما بالا (Heat Exchangers): در فرآیندهای پالایشگاهی
- لولههای تابشی (Radiant Tubes): در واحدهای کراکینگ کاتالیستی
- قلابهای لوله (Tube Hangers): برای نگهداری لولهها در پالایشگاهها و دیگهای بخار
- راکتورها (Reactors): در واحدهای پتروشیمی با دمای عملیاتی بالا
- تجهیزات کراکینگ کاتالیستی (Catalytic Cracking Units): قطعات داخلی در معرض گازهای داغ و خورنده
- لولههای انتقال گازهای داغ (Hot Gas Piping)
۳. صنایع پالایشگاهی و دیگهای بخار
در پالایشگاهها و نیروگاهها، استیل 310S برای کاربردهای زیر استفاده میشود :
- بویلرها (Boilers): قطعات داخلی دیگهای بخار
- سوپرهیترها (Superheaters): لولهها و قطعات در معرض بخار فوقگرم
- اکونومایزرها (Economizers): در بخش بازیابی حرارت
۴. صنایع شیمیایی و فرآیندی
مقاومت به خوردگی استیل 310S در محیطهای شیمیایی، که آن را برای صنایع زیر مناسب ساخته است :
- تجهیزات فرآیندی شیمیایی: در فرآیندهای دمای بالا
- مخازن ذخیره مواد شیمیایی: برای موادی که در دمای بالا نگهداری میشوند
- لولههای انتقال مواد شیمیایی: در واحدهای تولید اسید و مواد شیمیایی
- کربوریزینگ باکسها (Carburizing Boxes): برای فرآیندهای کربندهی
۵. صنایع غذایی و تبدیلی
استیل 310S در صنایع غذایی برای کاربردهای خاصی که با حرارت بالا همراه هستند، استفاده میشود :
- تجهیزات فرآوری مواد غذایی: در تماس با اسید سیتریک و استیک گرم
- سیستمهای پخت و پز صنعتی: در دماهای بالا
- تجهیزات خشککن: برای خشککردن مواد غذایی در دمای بالا
۶. صنعت سیمان و آهک
در صنعت سیمان ایران، استیل 310S برای قطعات زیر کاربرد دارد :
- پوششهای داخلی کورههای دوار سیمان
- قطعات در معرض گازهای داغ و خورنده
- سیستمهای پیشگرمکن (Preheaters)
۷. زبالهسوزها و سیستمهای احتراق
با توجه به افزایش توجه به محیط زیست و احداث زبالهسوزها در ایران، استیل 310S در این صنعت نیز کاربرد دارد :
- قطعات داخلی زبالهسوزها (Incinerators)
- سیستمهای احتراق و مشعلها
- دودکشهای صنعتی
۸. صنعت خودروسازی
در خودروسازی ایران، به ویژه در خودروهای سنگین و دیزلی، استیل 310S کاربرد دارد :
- سیستمهای اگزوز: منیفولدهای داغ، قطعات اگزوز خودروهای سنگین
- مبدلهای کاتالیستی: محفظههای کاتالیست
- سیستمهای تصفیه گازهای خروجی
۹. صنایع هوایی و حملونقل ریلی
در صنایع پیشرفتهتر ایران مانند هوافضا و صنایع ریلی، استیل 310S برای موارد زیر استفاده میشود :
- قطعات موتور هواپیما: در بخشهای با دمای بالا
- قطعات قطار: در سیستمهای ترمز و اگزوز
- سیستمهای گرمایشی واگنها
۱۰. سایر کاربردها
- ترموولها (Thermowells): برای محافظت از سنسورهای دما و در محیطهای داغ
- فنهای صنعتی (Industrial Fans): پرههای فن در سیستمهای تهویه دما بالا
- سیستمهای بازیافت حرارت
- تجهیزات آزمایشگاهی دما بالا
ورق استیل 310s
مزایای استفاده از استیل 310S در صنایع ایران
استفاده از استیل 310S در صنایع ایران مزایای متعددی دارد:
- طول عمر تجهیزات: مقاومت به اکسیداسیون و خوردگی در دمای بالا، عمر مفید تجهیزات را افزایش میدهد.
- کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری: به دلیل دوام بالا، نیاز به تعمیرات مکرر کاهش مییابد.
- قابلیت اطمینان بالا: در فرآیندهای بحرانی مانند پتروشیمی، و اطمینان از عملکرد صحیح تجهیزات حیاتی است.
- جوشپذیری خوب: استیل 310S قابلیت جوشپذیری عالی با روشهای استاندارد دارد.
- مقاومت به شوک حرارتی: به دلیل ضریب انبساط حرارتی مناسب، و در برابر تغییرات ناگهانی دما مقاوم است.
نتیجهگیری
استیل 310S (AISI 310S / UNS S31008) به عنوان نسخه کمکربن استیل 310، با ترکیب شیمیایی ۲۵٪ کروم و ۲۰٪ نیکل. یکی از مهمترین گریدهای فولاد زنگنزن آستنیتی نسوز است. که مقاومت استثنایی در برابر اکسیداسیون و خوردگی در دماهای بالا تا ۱۱۵۰ درجه سانتیگراد از خود نشان میدهد. تفاوت اصلی این گرید با استیل 310، میزان کربن پایینتر (≤۰.۰۸٪) است. که باعث بهبود مقاومت در برابر حساسشدگی و تردی در حین سرویس در دماهای بالا میشود.
ورق استیل 310s
و همچنین در صنایع ایران، استیل 310S کاربردهای گستردهای در بخشهای مختلف دارد. مهمترین این کاربردها شامل صنایع کورهسازی و عملیات حرارتی (قطعات داخلی کورهها. تسمههای کوره، فیکسچرهای نسوز)، صنایع نفت، گاز و پتروشیمی (مبدلهای حرارتی، لولههای تابشی، راکتورها). صنایع پالایشگاهی و دیگهای بخار، صنایع شیمیایی، صنعت سیمان، زبالهسوزها، صنعت خودروسازی و صنایع هوایی است.
استیل 310S در اشکال متنوعی شامل ورق (نازک و ضخیم)، کلاف، میلگرد، لوله و مقاطع خاص در بازار ایران قابل تأمین است. ابعاد رایج ورقها شامل ضخامت ۰.۶ تا ۵۰ میلیمتر و ابعاد استاندارد ۱۲۵۰×۲۵۰۰ و ۱۵۰۰×۳۰۰۰ میلیمتر میباشد.
انتخاب صحیح استیل 310S برای هر کاربرد نیازمند شناخت دقیق شرایط محیطی (دمای عملیاتی، نوع اتمسفر کوره. حضور گازهای خورنده)، الزامات مکانیکی و فرآیندهای ساخت است. با توجه به مزایای متعدد این آلیاژ از جمله طول عمر بالا، کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری. قابلیت اطمینان و جوشپذیری خوب، استیل 310S به عنوان گزینهای ایدهآل برای کاربردهای دمای بالا در صنایع ایران محسوب میشود.
منابع
Elgiloy Specialty Metals. (2025). Strip – Alloy 310/310S Stainless Steel. Elgin, IL: Elgiloy Specialty Metals, a Division of Combined Metals Company LLC.
ZGW. (2024). 不锈钢310和310s的区别 (تفاوت استیل 310 و 310S). [online] Available at: http://baike.zgw.com [Accessed 24 Feb. 2026].
Doshi Impex (India). (2025). Hot Rolled 310s Stainless Steel Plate. Mumbai: Doshi Impex.
ZGW. (2022). 不锈钢310和310s有什么区别 (تفاوت استیل 310 و 310S). [online] Available at: http://baike.zgw.com [Accessed 24 Feb. 2026].
Aperam. (2020). 310S/310H – UNS S31008. [online] Available at: https://www.aperam.com [Accessed 24 Feb. 2026].
MakeItFrom.com. (2020). AISI 310 Stainless Steel vs. AISI 310S Stainless Steel. [online] Available at: https://www.makeitfrom.com [Accessed 24 Feb. 2026].
Ansteel Group. (2024). 310S Stainless Steel Coil. [online] Available at: https://www.ansteelglobal.com [Accessed 24 Feb. 2026].
tradeKorea. (2024). Stainless steel SUS 310. [online] Available at: https://tradekorea.com [Accessed 24 Feb. 2026].
Newmaker. (2024). 310S不锈钢 (استیل 310S). Tianjin: Tianjin Hengtai Industrial & Trade Co., Ltd.
ورق استیل 310s
ZGW. (2022). 310不锈钢和310s哪个耐高温 (مقایسه مقاومت حرارتی استیل 310 و 310S). [online] Available at: http://baike.zgw.com [Accessed 24 Feb. 2026].